Duurzame energie is de afgelopen jaren een vast onderdeel geworden van het nieuws, van politieke debatten en van de keuzes die mensen thuis maken. Toch is het voor veel mensen nog niet helemaal duidelijk wat het precies betekent en waarom het zo veel aandacht krijgt. Steeds meer landen, bedrijven en huishoudens stappen over op groene stroomopwekking. Dat is niet zomaar een trend. Achter die beweging zitten concrete redenen die te maken hebben met het klimaat, de beschikbaarheid van grondstoffen en de manier waarop we in de toekomst willen leven.

Energie uit bronnen die zichzelf aanvullen

Hernieuwbare energie komt van natuurlijke bronnen die steeds opnieuw beschikbaar zijn, zoals de zon, de wind en water. Dat is precies het verschil met fossiele brandstoffen zoals aardgas, steenkool en olie. Die laatste zijn eindig. Ze zijn miljoenen jaren geleden ontstaan en zodra ze op zijn, zijn ze weg. Zonne-energie en windenergie raken daarentegen nooit op. De zon schijnt elke dag en de wind blijft waaien. Dat maakt deze bronnen bijzonder waardevol voor de lange termijn. Waterkracht, energie uit biomassa en aardwarmte zijn ook vormen van groene energie. Al deze bronnen hebben gemeen dat ze weinig of geen schadelijke stoffen uitstoten tijdens het opwekken van stroom of warmte.

Fossiele brandstoffen en hun nadelen voor het klimaat

Bij het verbranden van kolen, gas en olie komen broeikasgassen vrij, zoals koolstofdioxide. Die gassen houden warmte vast in de atmosfeer, wat leidt tot een stijgende temperatuur op aarde. Wetenschappers noemen dit het broeikaseffect. De gevolgen zijn al zichtbaar: extremere weersomstandigheden, stijgende zeespiegel en het verdwijnen van ecosystemen. Om verdere opwarming te beperken, zijn er internationale afspraken gemaakt, zoals het klimaatakkoord van Parijs uit 2015. Daarin hebben landen afgesproken om de uitstoot van broeikasgassen flink te verminderen. Meer stroom opwekken via zon, wind en water is één van de manieren om dat doel te bereiken. In Nederland werkt de overheid aan een groter aandeel hernieuwbare bronnen in de totale energiemix.

Zonnepanelen en windmolens in de praktijk

Zonnepanelen zijn inmiddels bij veel huizen op het dak te vinden. Ze zetten zonlicht om in elektriciteit, die je meteen kunt gebruiken of kunt terugleveren aan het elektriciteitsnet. Windmolens, zowel op land als op zee, wekken stroom op door de beweging van de wind. Windparken op de Noordzee leveren in Nederland al een flinke bijdrage aan de totale stroomproductie. Steeds meer mensen kiezen voor een energiecontract waarbij de stroom volledig afkomstig is van Nederlandse windparken of zonneparken. Naast individuele keuzes zijn er ook grote projecten waarbij gemeenten, woningcorporaties en lokale coöperaties samen investeren in de opwekking van groene stroom. Die samenwerking maakt het voor meer mensen bereikbaar, ook voor wie geen eigen dak heeft voor zonnepanelen.

De overstap naar een groene energiehuishouding

Een groene energiehuishouding gaat niet alleen over de stroom die je gebruikt. Het gaat ook over hoe je huis verwarmd wordt. In Nederland zijn veel huizen nog aangesloten op het aardgasnet. De overheid wil dat dit de komende jaren verandert. Warmtepompen, die werken op elektriciteit, en warmtenetten, die gebruik maken van restwarmte uit de industrie of de bodem, worden gezien als alternatieven voor de gasketel. Die overstap vraagt om investeringen, maar kan op termijn ook kosten besparen. Energiebesparing is daarbij net zo belangrijk als het opwekken van groene stroom. Een goed geïsoleerde woning heeft simpelweg minder energie nodig, wat de totale uitstoot verder verlaagt. De combinatie van zuiniger wonen en hernieuwbare opwekking is de richting die zowel Nederland als de rest van Europa opgaat.

Veelgestelde vragen

Is windenergie ook duurzame energie?
Ja, windenergie is een vorm van hernieuwbare energie. Wind is een natuurlijke bron die zichzelf steeds aanvult. Windmolens op land en op zee zetten de beweging van de wind om in elektriciteit, zonder dat daarbij schadelijke stoffen vrijkomen.

Hoe groot is het aandeel hernieuwbare energie in Nederland?
Het aandeel hernieuwbare energie in de Nederlandse stroomproductie groeit elk jaar. Windenergie, vooral van windparken op de Noordzee, levert inmiddels een aanzienlijk deel van de totale stroombehoefte. Zonne-energie groeit snel mee door het toenemende aantal zonnepanelen op daken en in zonnevelden.

Wat is het verschil tussen groene stroom en grijze stroom?
Groene stroom is opgewekt met behulp van hernieuwbare bronnen zoals zon, wind of water. Grijze stroom wordt opgewekt met fossiele brandstoffen zoals aardgas of steenkool. Bij grijze stroom komen broeikasgassen vrij. Bij groene stroom is dat niet of nauwelijks het geval.

Kan ik ook groene energie gebruiken zonder zonnepanelen?
Ja, dat kan. Via een energieleverancier kun je kiezen voor een contract waarbij de stroom die je gebruikt afkomstig is van windparken of andere hernieuwbare bronnen. Je hoeft dan zelf geen zonnepanelen of andere installaties te hebben om toch gebruik te maken van groene stroom.