Energie heet duurzaam wanneer die wordt opgewekt uit natuurlijke bronnen die zichzelf aanvullen, zoals de zon, wind en water. Wat is duurzame energie precies? Kort gezegd: energie die niet opraakt en geen schadelijke stoffen uitstoot. Die twee eigenschappen maken het verschil met fossiele brandstoffen zoals gas, olie en kolen.

Fossiel versus duurzaam: wat is het verschil?

Bij fossiele energie verbrand je grondstoffen die miljoenen jaren geleden zijn ontstaan. Die raken op, en bij de verbranding komt CO2 vrij. Dat broeikasgas warmt de aarde op.

Duurzame energie werkt anders. De zon schijnt elke dag opnieuw. De wind blijft waaien. Rivieren blijven stromen. Omdat de bron zichzelf steeds aanvult, spreek je ook wel van hernieuwbare of groene energie. Er komen bij de opwekking geen of nauwelijks schadelijke stoffen vrij.

Welke soorten duurzame energie zijn er?

Er zijn meerdere bronnen waaruit duurzame energie kan worden opgewekt. De bekendste zijn:

  • Zonne-energie: Zonnepanelen zetten zonlicht om in elektriciteit. Een zonneboiler gebruikt de warmte van de zon om water te verwarmen.
  • Windenergie: Windmolens op land en op zee vangen de kracht van de wind op en maken daar stroom van. Nederland heeft door zijn ligging aan zee veel wind, wat windenergie hier goed toepasbaar maakt.
  • Waterkracht: Stromend of vallend water drijft turbines aan die stroom opwekken. In Nederland speelt dit een beperkte rol, maar wereldwijd is het een grote bron van groene energie.
  • Aardwarmte (geothermie): Diep in de aarde is het erg warm. Die warmte kun je omhooghalen en gebruiken voor verwarming van woningen of kassen.
  • Biomassa: Organisch materiaal zoals hout of gewasresten kan worden verbrand of omgezet in biogas. Dit is een meer omstreden vorm, omdat er bij verbranding toch CO2 vrijkomt. Het telt wel als hernieuwbaar als de gebruikte biomassa snel genoeg aangroeit.

Hoe werkt duurzame energie in de praktijk?

Zonnepanelen op je dak zijn de meest bekende manier waarop mensen thuis duurzame energie opwekken. De panelen vangen zonlicht op en zetten dat om in gelijkstroom. Een omvormer zet die stroom vervolgens om naar wisselstroom, zodat je apparaten er gewoon op kunnen draaien.

Windenergie werkt op een vergelijkbaar principe. De bladen van een windmolen draaien door de wind, en die draaibeweging drijft een generator aan die stroom maakt. Op zee staan steeds meer grote windparken, omdat de wind daar sterker en gelijkmatiger is dan op land.

Een warmtepomp is een ander voorbeeld. Die haalt warmte uit de buitenlucht, de bodem of het grondwater en gebruikt die om je huis te verwarmen. Dit apparaat past bij de uitleg van duurzame energie omdat het werkt op elektriciteit en veel minder energie verbruikt dan het oplevert aan warmte.

Waarom kiezen steeds meer mensen voor groene energie?

Er zijn drie redenen die mensen vaak noemen. De eerste is het klimaat: minder CO2 betekent minder opwarming van de aarde. De tweede reden is onafhankelijkheid: wie zelf stroom opwekt, is minder afhankelijk van energieprijzen die sterk kunnen schommelen. De derde reden is geld. Zonnepanelen of een warmtepomp kosten vooraf geld, maar leveren op de langere termijn een besparing op je energierekening op.

De overheid stimuleert de overstap met regelingen zoals de Investeringssubsidie Duurzame Energie en Energiebesparing, de ISDE. Die is bedoeld voor woningeigenaren en zakelijke gebruikers die investeren in bijvoorbeeld zonnepanelen, een warmtepomp, een zonneboiler of isolatiemaatregelen.

Wat kun je zelf doen?

Je hoeft geen groot project te starten om bij te dragen aan duurzame energie. Kleine stappen helpen ook. Dit zijn concrete opties:

  • Kies een energieleverancier die groene stroom levert uit Nederlandse bronnen.
  • Laat zonnepanelen installeren op je dak als dat mogelijk is.
  • Vervang je cv-ketel op termijn door een warmtepomp.
  • Isoleer je woning goed, zodat je minder energie nodig hebt om warm te blijven.
  • Vraag na of je in aanmerking komt voor de ISDE-subsidie bij RVO.

De toekomst van energie is hernieuwbaar

Duurzame energie is geen trend, maar een noodzaak. Fossiele brandstoffen raken op en het klimaat vraagt om minder uitstoot. De techniek voor het opwekken van groene energie wordt steeds beter en betaalbaarder. Zonnepanelen zijn in de afgelopen jaren sterk in prijs gedaald. Windparken op zee worden groter en efficiënter. Hoe meer mensen en bedrijven overstappen, hoe sneller die ontwikkeling gaat. De keuze om thuis te beginnen met duurzame energie is dan ook een stap die verder reikt dan alleen je eigen huis.

Veelgestelde vragen

Is groene stroom van de energieleverancier echt duurzaam?
Groene stroom van een energieleverancier is duurzaam als die aantoonbaar afkomstig is uit hernieuwbare bronnen zoals wind of zon. Leveranciers gebruiken hiervoor zogeheten garanties van oorsprong, certificaten die bewijzen dat de stroom echt groen is opgewekt. Let bij het kiezen van een contract op of het gaat om Nederlandse of Europese groene stroom.

Wat is het verschil tussen duurzame energie en groene energie?
Duurzame energie en groene energie betekenen in het dagelijks gebruik hetzelfde: energie uit bronnen die zichzelf aanvullen en het milieu niet of nauwelijks belasten. Het Centraal Bureau voor de Statistiek gebruikt de term hernieuwbare energie als officiële benaming, maar alle drie de termen dekken dezelfde lading.

Kan ik als huurder ook overstappen op duurzame energie?
Als huurder kun je in veel gevallen je energiecontract zelf kiezen en zo overstappen op groene stroom. Zonnepanelen laten installeren is lastiger, omdat je daarvoor toestemming van de verhuurder nodig hebt. Woningcorporaties werken steeds vaker mee aan verduurzaming, dus het loont om dit na te vragen.

Wat is de ISDE-subsidie?
De Investeringssubsidie Duurzame Energie en Energiebesparing, afgekort ISDE, is een subsidieregeling van de Nederlandse overheid. Woningeigenaren en zakelijke gebruikers kunnen er een bijdrage mee aanvragen voor de aanschaf van bijvoorbeeld een warmtepomp, zonneboiler, zonnepanelen of isolatiemaatregelen. De regeling wordt uitgevoerd door RVO.