Zonnepanelen staan bij steeds meer huizen op het dak, en dat is niet zonder reden. De stroomprijs is de afgelopen jaren flink gestegen, en mensen zoeken manieren om minder afhankelijk te zijn van energieleveranciers. Maar hoe werkt zo’n systeem nou precies, wat kost het, en verdien je het ooit terug? Die vragen horen bij elkaar, en de antwoorden zijn minder ingewikkeld dan je misschien denkt.

Hoe zonnepanelen stroom opwekken

Zonlicht bestaat uit kleine energiedeeltjes. Als die deeltjes op een zonnepaneel vallen, zetten de cellen in het paneel dat licht om in gelijkstroom. Die gelijkstroom gaat daarna naar een omvormer, een apparaat dat de stroom omzet naar wisselstroom. Wisselstroom is het type stroom dat je thuis gebruikt voor al je apparaten. De omvormer is dus een belangrijk onderdeel van het systeem. Zonder een goed werkende omvormer doe je niets met de stroom die de panelen opwekken. Gemiddeld gaat een omvormer tien tot vijftien jaar mee, waarna je hem moet vervangen. Dat zijn kosten waar je van tevoren rekening mee moet houden.

Wat een installatie kost en wanneer je quitte speelt

De aanschafprijs van zonnepanelen hangt af van het aantal panelen dat je laat plaatsen en het merk dat je kiest. Voor een gemiddeld huishouden liggen de kosten al snel tussen de drie en zes duizend euro, inclusief installatie. Dat klinkt als veel geld, maar je verdient dit bedrag terug via lagere stroomrekeningen. Volgens de Consumentenbond duurt dat gemiddeld zeventien tot twintig jaar, inclusief het één keer vervangen van de omvormer. De levensduur van de panelen zelf ligt vaak rond de vijfentwintig jaar of langer. Je hebt dus een aantal jaren na de terugverdientijd nog profijt van het systeem. Hoe snel je quitte speelt, hangt af van hoeveel stroom je zelf verbruikt, hoeveel je terugverdient via saldering of terugleveringskorting, en hoe hoog de stroomprijs is op dat moment.

Saldering verdwijnt en wat dat betekent

Tot voor kort konden mensen in Nederland de stroom die ze terugleveren aan het net verrekenen met de stroom die ze zelf afnamen. Dat systeem heet saldering. De overheid heeft besloten dat dit systeem stap voor stap wordt afgebouwd en uiteindelijk verdwijnt. Dat heeft gevolgen voor de berekeningen rondom terugverdientijd. Je krijgt voortaan een terugleveringskorting van je energieleverancier, maar die is lager dan wat je betaalt voor stroom die je zelf inkoopt. Het loont daarom steeds meer om de opgewekte stroom direct zelf te gebruiken in plaats van terug te leveren. Een thuisbatterij kan daarbij helpen, al brengt dat weer extra kosten met zich mee. Het is dus verstandig om de cijfers goed na te rekenen op basis van je eigen situatie.

Waar je op moet letten bij de aanschaf

Niet elk dak is even geschikt voor zonnepanelen. Een dak dat op het zuiden is gericht en een helling heeft van zo’n dertig tot vijftig graden geeft de meeste opbrengst. Een dak op het oosten of westen werkt ook, maar levert minder op. Schaduw van bomen of andere gebouwen heeft een grote invloed op de prestaties. Daarnaast verschilt de kwaliteit van panelen sterk. Goedkopere panelen wekken minder stroom op per vierkante meter en gaan soms minder lang mee. Het loont om offertes van meerdere installateurs te vergelijken en te letten op garantievoorwaarden. Een gecertificeerde installateur is verplicht om aan bepaalde normen te voldoen, wat bij problemen achteraf zekerheid geeft. Vergeet ook de vergunningsplicht niet: in sommige situaties heb je een omgevingsvergunning nodig, bijvoorbeeld bij een monumentaal pand of een beschermd stadsgezicht.

Veelgestelde vragen

Hoeveel panelen heb ik nodig voor mijn huis?
Het aantal panelen dat je nodig hebt, hangt af van je jaarlijkse stroomverbruik. Een gemiddeld gezin verbruikt zo’n drie tot vier duizend kilowattuur per jaar. Voor dat verbruik zijn ruwweg acht tot twaalf panelen nodig, afhankelijk van het type paneel en de ligging van je dak.

Wat gebeurt er met mijn panelen als ik verhuis?
Als je verhuist, kun je de panelen meenemen of achterlaten. In de praktijk laten de meeste mensen ze zitten, omdat de panelen de verkoopwaarde van de woning kunnen verhogen. Neem je ze mee, dan moet je rekening houden met demontage en herinstallatie, wat extra kosten met zich meebrengt.

Werken zonnepanelen ook bij bewolkt weer?
Zonnepanelen werken ook bij bewolkt weer, maar de opbrengst is dan lager. Ze hebben daglicht nodig, niet per se directe zon. In Nederland zijn er genoeg uren met voldoende licht om het systeem rendabel te maken, ook al is het klimaat hier wisselvallig.

Is er subsidie beschikbaar voor de aanschaf?
De salderingsregeling geldt als een indirecte subsidie, maar specifieke aankoopsubsidie voor particulieren is in Nederland beperkt. Sommige gemeenten bieden een lening met lage rente aan via een duurzaamheidsfonds. Het is verstandig om bij je gemeente te informeren welke regelingen er in jouw regio beschikbaar zijn.